به گزارش ساسان گستر به نقل از مهر، مطالبات قطعه سازان از سایپا دیگر یک اختلاف مالی ساده نیست؛ بلکه به مسئله ای اثرگذار بر ساخت خودرو، اشتغال صنعتی و تعهدات خودروسازان تبدیل گشته است. حسینی کیا با تکیه بر پیگیری مطالبات قطعه سازان از جانب مجلس، پرداخت بدهی خودروسازان را شرط احیای تولید و پیشگیری از فرسایش زنجیره تامین دانسته است. در ماه های گذشته، موضوع مطالبات قطعه سازان از سایپا دیگر یک اختلاف مالی ساده میان خودروساز و تامین کننده نبوده است؛ بلکه به یکی از علامتهای آشکار ضعف ساختاری در صنعت خودرو تبدیل گشته است. از نیمه دوم سال ۱۴۰۴ تا امروز، تقریبا در تمام گزارش ها و اظهارنظرهای رسمی، یک گزاره مشترک دیده می شود: قطعه سازان بار مالی سنگینی را به دوش می کشند که بخش مهمی از آن ناشی از تاخیر خودروسازان در پرداخت مطالبات است. به باور نگارنده، اگر مقرر است درباره ی بحران ساخت خودرو در کشور منصفانه قضاوت نماییم، نباید فقط به آمار تولید خودروسازان یا تعداد خودرو های ناقص نگاه نماییم. پشت هر خودرویی که ناقص در پارکینگ باقی می ماند، ده ها قطعه ساز قرار دارند که مواد اولیه را نقدی می خرند، حقوق کارگر را ماهانه پرداخت می کنند، هزینه انرژی و حمل و نقل را تحمل می کنند، اما پول خودرا از خودروساز با تأخیر، چک های بلند مدت یا گاهی با ریسک بازگشت چک دریافت می کنند.
در چنین شرایطی، قطعه ساز در عمل از نقش تولیدکننده خارج شده و به تامین کننده مالی خودروساز تبدیل می شود؛ نقشی که نه منطقی است، نه عادلانه و نه قابل دوام.
سایپا و فشار مضاعف بر زنجیره تأمین
در ماه های اخیر، نام سایپا بیشتر از گذشته در کنار مطالبات قطعه سازان مطرح گردیده است. گزارش های پخش شده نشان داده است که بدهی ها و مطالبات معوق این شرکت، فشار شدیدی بر زنجیره تامین وارد کرده است. قطعه سازی که باید برای تولید قطعه، مواد اولیه را با قیمت روز و اغلب نقدی تهیه نماید، وقتی پول خودرا با تاخیر دریافت می کند، ناچار می شود از بانک، بازار یا منابع شخصی تامین مالی کند. نتیجه این وضعیت روشن است: بالارفتن هزینه تولید، کاهش توان تامین قطعه، کند شدن خطوط تولید و در نهایت افزایش خودرو های ناقص.
سیدجواد حسینی کیا، نایب رییس کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در توضیح همین وضعیت تاکید میکند که:
خودروسازان به قطعه سازان بدهکارند و برای تسویه بدهی قطعه سازان و همین طور تامین سرمایه در گردش، احتیاج به منابع مالی دارند.
این جمله از آن جهت اهمیت دارد که مسئله قطعه سازان را از سطح یک مطالبه صنفی فراتر می برد. وقتی نایب رییس کمیسیون صنایع مجلس به صراحت از بدهی خودروسازان به قطعه سازان سخن می گوید، یعنی بحران زنجیره تامین دیگر قابل پنهان کردن نیست.
مسئله مهم اینست که نمی توان از قطعه ساز انتظار داشت در وضعیت تورم، نوسان ارزی و افزایش قیمت مواد اولیه، بازهم با توان کامل تولید نماید، اما مطالباتش ماه ها عقب بیفتد. قطعه سازان در این وضعیت نه فقط با خودروساز، بلکه با بانک، کارگر، تامین کننده مواد اولیه و سازمان های مختلف نیز طرف حساب هستند. بدین سبب تاخیر در پرداخت مطالبات، فقط یک تاخیر حسابداری نیست؛ بلکه به مفهوم انتقال بحران از خودروساز به کل زنجیره تولید است.
از نگاه نگارنده، اگر امروز سایپا با مشکل تامین قطعه، خودرو های ناقص یا عقب ماندگی از تعهدات رو به رو است، بخشی از ریشه آنرا باید در همین بی نظمی مالی و عدم پرداخت بموقع مطالبات قطعه سازان جست وجو کرد. قطعه ساز نمی تواند بدون نقدینگی تولید نماید و صنعت خودرو نیز بدون قطعه ساز زنده نمی ماند.
صدای حمایتی مجلس؛ حسینی کیا در کنار زنجیره تأمین
در میان اظهارنظرهای نمایندگان مجلس، مواضع سیدجواد حسینی کیا اهمیت ویژه ای دارد. او همچون نمایندگانی است که مسئله قطعه سازان را فقط بعنوان یک مطالبه صنفی ندیده، بلکه آنرا بخشی از مسئله کلان ساخت خودرو در کشور دانسته است.
حسینی کیا در تحلیل شرایط صنعت خودرو، ریشه بخشی از بحران فعلی را در کمبود نقدینگی خودروسازان و اثر مستقیم آن بر قطعه سازان می داند. او معتقد است: زیان انباشته، کمبود ارز و کاهش نقدینگی خودروسازان موجب افزایش بدهی آنها به قطعه سازان شده و این مورد ظرفیت تولید قطعه سازان را کاهش داده است.
این موضع، برای قطعه سازان اهمیت زیادی دارد؛ برای اینکه نشان داده است بخشی از مجلس، کاهش تولید و افزایش خودرو های ناقص را فقط به گردن قطعه ساز نمی اندازد. بر خلاف برخی تحلیل های سطحی که قطعه ساز را عامل تاخیر در تولید معرفی می کنند، حسینی کیا به درستی به ریشه مالی بحران اشاره می کند: وقتی پول قطعه ساز پرداخت نشود، ظرفیت تولید او کاسته می شود و وقتی قطعه تولید نشود، خط ساخت خودرو هم متوقف یا ناقص می ماند.
او همین طور بر پیگیری مطالبات قطعه سازان از مسیر مجلس تاکید میکند و عنوان کرد:
مطالبات قطعه سازان از جانب مجلس پیگیری می شود و موضوع تامین نقدینگی خودروسازان و پرداخت بدهی ها به بانکهای عامل ارجاع شده است.
این بخش از اظهارات حسینی کیا را باید یکی از مهم ترین مواضع حمایتی در پرونده مطالبات قطعه سازان دانست. برای اینکه مطالبه قطعه سازان را از سطح یک دعوای مالی میان بخش خصوصی و خودروساز، به سطح یک مسئله نظارتی و سیاستگذاری در مجلس بهبود می بخشد.
به بیان روشن تر، وقتی یک نماینده مجلس می گوید مطالبات قطعه سازان باید پیگیری و تسویه شود، این فقط دفاع از یک صنف نیست؛ دفاع از تولید ملی، اشتغال صنعتی و استمرار زنجیره تامین خودرو است.
قطعه سازان نباید هزینه ناکارآمدی خودروساز را بدهند
یکی از نکات مهمی که در بررسی وضعیت سایپا و قطعه سازان نباید نادیده گرفت، اینست که بخش بزرگی از مشکلات فعلی، ریشه در تصمیمات کلان، قیمت گذاری دستوری، زیان انباشته، کمبود نقدینگی و ضعف مدیریت مالی در صنعت خودرو دارد. این مشکلات را قطعه ساز ایجاد نکرده، اما امروز بخش زیادی از هزینه آنرا قطعه ساز پرداخت می کند.
وقتی خودروساز زیان ده است، وقتی قیمت گذاری خودرو واقعی نیست، وقتی پرداخت ها بموقع صورت نمی گیرد و وقتی نقدینگی به زنجیره تولید تزریق نمی گردد، اولین حلقه ای که لطمه می بیند قطعه ساز است. اما قطعه سازان، بر خلاف برخی نگاه های سطحی، بنگاه های بی هزینه و بی دغدغه نیستند. آنها واحدهای تولیدی واقعی اند؛ با کارگر، ماشین آلات، تعهدات بانکی، قراردادهای خرید مواد اولیه و هزینه های روزانه.
در همین چارچوب، حسینی کیا از اختصاص منابع مالی برای پرداخت بدهی خودروسازان به قطعه سازان سخن گفته و تاکید کرده است:
با پرداخت منابع جدید، مشکل سایپا در پرداخت مطالبات قطعه سازان باید برطرف شود و انتظار می رود تولید این شرکت افزایش یابد.
این جمله نشان داده است که از نگاه مجلس، پرداخت مطالبات قطعه سازان نه یک امتیاز اضافی، بلکه شرط موردنیاز برای افزایش تولید است. به بیانی دیگر، اگر سایپا مقرر است از وضعیت فعلی بیرون رود، راه آن فشار بیشتر بر قطعه سازان نیست؛ بلکه پرداخت بدهی ها و احیای توان مالی همین زنجیره است.
از این زاویه، مطالبه قطعه سازان از سایپا یک مطالبه بطورکامل مشروع است. قطعه ساز کالا را تولید کرده، قطعه را تحویل داده و حالا انتظار دارد پول خودرا دریافت کند. هیچ منطقی نمی پذیرد که تولیدکننده قطعه، هم بار تولید را به دوش بکشد و هم نقش بانکِ خودروساز را بازی کند.
خودروهای ناقص؛ نشانه ای از بی توجهی به زنجیره تأمین
افزایش تعداد خودرو های ناقص در سایپا را باید زنگ خطر جدی دانست. خودروی ناقص یعنی سرمایه ای که در خط تولید متوقف شده، مشتری ای که منتظر تحویل مانده، قطعه سازی که طلبکار است و صنعتی که توان گردش طبیعی خودرا از دست داده است.
در چنین وضعیتی، فشار آوردن به قطعه ساز برای ادامه تامین بدون پرداخت مطالبات، نه تنها راهکار نیست، بلکه بحران را عمیق تر می کند. اگر قطعه ساز نقدینگی نداشته باشد، نمی تواند مواد اولیه بخرد. اگر مواد اولیه نخرد، قطعه تولید نمی گردد. اگر قطعه تولید نشود، خودرو ناقص می ماند. این زنجیره ساده اما حیاتی، در خیلی از تصمیم گیری ها نادیده گرفته شده است.
به همین دلیل، تاکید حسینی کیا و دیگر نمایندگان حامی تولید بر ورود مجلس، دولت، بانکها و وزارت صمت به موضوع، بطورکامل ضرورت دارد. مسئله مطالبات قطعه سازان دیگر در سطح یک قرارداد دوجانبه باقی نمانده و به موضوعی ملی در عرصه تولید و اشتغال تبدیل گشته است.
ضرورت ورود جدی دولت و مجلس
از نگاه نگارنده، امروز سه اقدام فوری برای دفاع از قطعه سازان ضروریست.
نخست، مطالبات معوق قطعه سازان از سایپا باید شفاف، زمان بندی شده و قابل پیگیری پرداخت گردد. قطعه ساز باید بداند طلبش چه زمانی و چه طور وصول می شود.
دوم، پرداخت های آینده باید از حالت بلند مدت و فرسایشی بیرون رود. در وضعیت تورمی، پرداخت چندماهه در عمل به مفهوم کاهش ارزش واقعی مطالبات قطعه ساز است.
سوم، مجلس و دولت باید سازوکاری ایجاد کنند که خودروساز نتواند بحران مالی خودرا به زنجیره تامین منتقل کند. اگر مقرر است تسهیلات بانکی، منابع مالی یا حمایت دولتی به صنعت خودرو اختصاص پیدا کند، بخشی از آن باید مستقیماً صرف تسویه مطالبات قطعه سازان شود، نه این که در ساختار مالی خودروسازان گم شود.
حسینی کیا نیز در همین مسیر، بر نقش مجلس در پیگیری موضوع تاکید کرده است. این تاکید نشان داده است که مطالبات قطعه سازان باید به شکل جدی، مستمر و نه مقطعی دنبال شود. تجربه سالهای قبل نشان داده است که تزریق های کوتاه مدت، اگر به تسویه واقعی مطالبات منجر نشود، فقط بحران را چند ماه عقب می اندازد.
در پایان مطالبات قطعه سازان از سایپا را باید جدی گرفت؛ نه فقط بدین سبب که چند شرکت تولیدی طلبکارند، بلکه بدین سبب که ادامه این وضعیت می تواند کل زنجیره ساخت خودرو را با اختلال رو به رو کند.
قطعه سازان در سالهای اخیر، با وجود همه فشارها، کوشیده اند چرخه ساخت خودرو را زنده نگه دارند. اما هیچ زنجیره تأمینی بدون نقدینگی پایدار نمی ماند. اگر امروز مطالبات قطعه سازان پرداخت نشود، فردا باید هزینه بیشتری برای توقف تولید، افزایش خودرو های ناقص، نارضایتی مشتریان و لطمه به اشتغال صنعتی پرداخت گردد.
در این میان، مواضع حسینی کیا در دفاع از قطعه سازان قابل توجه و برجسته است. او به درستی تاکید کرده که بدهی خودروسازان به قطعه سازان باید تسویه شود و مجلس نیز پیگیر این مطالبات است. این نگاه، قطعه سازان را نه مقصر بحران، بلکه بخش مهمی از طریق حل می داند.
اگر سایپا مقرر است از بحران فعلی عبور کند، باید ابتدا زنجیره تامین خودرا احیا کند؛ و احیای زنجیره تأمین، بدون پرداخت مطالبات قطعه سازان امکان ندارد.
به بیان ساده، دفاع از قطعه سازان دفاع از تولید خودروست. هر سیاستی که این واقعیت را نادیده بگیرد، نه به سود سایپا خواهد بود، نه به سود مصرف کننده و نه به سود صنعت ملی.
منبع: ساسان گستر