اقتصاد برق در ایران بازی باخت-باخت برای تولیدکننده و مصرف کننده به گزارش ساسان گستر، شاید کم تر کسی بداند یکی از مهم ترین علل عمق یافتن بحران خاموشی در ایران، نه کمبود گاز و نه رکورد مصرف، بلکه سیاستهای معیوب درآمدی و قیمت گذاری صنعت برق است. به گزارش ساسان گستر به نقل از مهر، بخش برق ایران سال هاست زیر بار مشکلات مالی کمر خم کرده است؛ بدهی های انباشته، تعرفه های حمایتی، نرخ فروش غیرواقعی برق به صنایع و مشترکین و بدهی متقابل امور برق به پیمانکاران و بخش خصوصی. این ساختار بودجه ای ناکارآمد، هم انگیزه سرمایه گذاری را از بین برده و هم تعمیرات و نوسازی ناوگان را به حاشیه راند. امروز خاموشی ها و بحران ناترازی نتیجه مستقیم همین سیاستهای نادرست و بی توجهی به قواعد اقتصاد برق است. نکته قابل توجه آن که فرمول فعلی قیمت گذاری برق در ایران مبتنی بر حمایت های سنگین از مشترکان خانگی و حتی بسیاری صنایع است. این مدل که سالانه میلیاردها تومان زیان انباشته روی دست وزارت نیرو گذاشته، منابع مالی موردنیاز برای توسعه و نگهداری را بشدت محدود کرده است. نتیجه؟ ناوگان فرسوده، خطوط پوسیده، و خاموشی های سریالی! نبود درآمد پایدار برای نیروگاه ها از سویی دیگر نیروگاه های برق بخصوص نیروگاه های جدیدتر که با سرمایه گذاری بخش خصوصی ساخته شده اند، سال هاست با تأخیر در دریافت مطالبات و نبود درآمد پایدار مواجه اند. بدهی دولت به این نیروگاه ها گاهی بالاتر از درآمد سالانه شان است. این چالش، انگیزه اصلاح، به روزرسانی و اورهال تجهیزات را از میان برده است. همچنین برپایه گزارشات حسابرسی رسمی، هزینه واقعی تولید هر کیلووات ساعت برق در ایران از قیمت فروش آن بسیار بیشتر است. این شکاف سبب شده حتی پربازده ترین نیروگاه ها هم فعال سازی ظرفیت مازاد و افزایش راندمان را در دستورکار قرار ندهند. یارانه پنهان برق بیشتر به ضرر توسعه صنعت تمام شده تا رفاه ملی! نکته دیگر آن که به علت کسری مستمر درآمد در صنعت برق، جذب سرمایه خارجی یا حتی داخلی برای پروژه های توسعه ای عملا ناممکن شده است. این موضوع، فضا را برای توسعه فناوری، ایجاد نیروگاه های جدید یا حتی جایگزینی زیرساخت های فرسوده بسته و صنعت را روی مدار حداقلی نگه داشته است. فقدان انگیزه اصلاح مصرف و تشویق بهره وری از آنجایی که تعرفه برق واقعی نیست، پاداش یا جریمه ای برای مشترکان پربازده یا پرمصرف، تفاوت ملموسی ایجاد نمی نماید. این سبب شده هم مصرف کننده و هم تأمین کننده در چارچوب یک بازی باخت-باخت انرژی را نه تولید می کند، نه بهینه مصرف می کند. روندهای نامرتب بودجه عمومی مصرف فزاینده انرژی و رشد سال به سال انتشار قبض های زیان ده، سبب شده بار مالی صنعت برق هر سال بیشتر بر بودجه عمومی تحمیل شود و بمحض بروز تکانه اقتصادی، همه پروژه های به سازی و تعمیرات اساسی به تعویق بیفتد. عقب ماندگی تاریخی امروز، ثمره همین کم اعتنایی به سازوکار درآمد پایدار می باشد. داریوش شرفی، استاد اقتصاد انرژی و مشاور ارشد صنعت برق کشور در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به مشکلات مالی صنعت برق کشور اظهار داشت: اگر صنعت برق درآمد واقعی داشت، هیچگاه این میزان بدهی، عقب ماندگی و نبود سرمایه گذاری را تجربه نمی کردیم. قیمت فعلی برق حتی کفاف هزینه نگهداری شبکه را هم نمی دهد، چه رسد به تعمیر و توسعه واحدهای جدید. وی افزود: ریشه مشکل به دهه هشتاد برمی گردد که دولت در جهت حمایت اجتماعی، تعرفه را بسیار پایین نگه داشت و جبران یارانه را هم موفق نشد اجرایی کند. امروز نتیجه این سیاست، ناکارآمدی مطلق و فقرِ منابع برای توسعه است. اگر همین روند ادامه یابد، ورشکستگی کامل صنعت برق دور نیست. به گفته این کارشناس انرژی اغلب نیروگاه ها ماه ها مطالبات معوق دارند و وام های سنگینی گرفته اند. عملا انگیزه برای افزایش راندمان یا ورود به پروژه نوسازی ندارند. این حفره بدهی همیشه رو به گسترش است مگر این که یک اصلاح ساختاری صورت گیرد. وی اظهار داشت: بدون اصلاح نرخ گذاری، هر نسخه دیگری فقط اتلاف منابع است؛ نه خصوصی سازی و نه تغییر مدل مالکیت، تا وقتی که تعرفه ها واقعی نشود، بحران حل نمی گردد. باید صنایع پرمصرف تعرفه واقعی بدهند و درآمد به تعادل برسد تا چرخ سرمایه گذاری و نگهداری بچرخد. وی در پاسخ به این سؤال که بحران فعلی چقدر با رشد قیمت ارز و تورم ارتباط دارد می گوید: بشدت وابسته است. تمام قطعات، سوخت، و تجهیزات نیروگاهی، یا مستقیماً وارداتی است یا قیمت گذاری اش متأثر از ارز جهانی؛ وقتی نرخ فروش برق مصنوعاً پایین باشد، هر موج تورمی عملا صنعت برق را یک قدم نزدیک تر به ورشکستگی می کند. وی در انتها اظهار نمود: شجاعت اصلاح نظام درآمدی، ممیزی تعرفه، هدفمند کردن یارانه ها و اجبار ارتقاء بهره وری بدون اینها، هر سال بحران خاموشی و تعویق پروژه ها تکرار خواهد شد. سیاست گذاری مالی و تعرفه ای نادرست در قلب بحران برق ایران قرار دارد. نه رشد مصرف و نه افزایش تولید گاز، بدون بودجه و انگیزه نمی تواند مشکل کسری و خاموشی را التیام ببخشد. صنعت برق امروز اسیر ساختار معیوب درآمدی و سیاستهای حمایتی ناکارآمد است و تا اصلاح بنیادین در این عرصه صورت نگیرد، هیچ امیدی به خروج از بحران نیست. منبع: sasangostar.ir 1404/03/16 11:55:35 5.0 از 5 امتیاز 237 تگهای خبر: ارز , انرژی , تولید , دولت این مطلب ساسان گستر مفید بود؟ (1) (0) تازه ترین مطالب مرتبط معرفی برندهای مطرح بیسیم گروه صنعتی دپوت تانک تولیدکننده تخصصی مخازن، تجهیزات فاضلاب و خطوط انتقال سیالات دیدار شهردار تهران و مدیرعامل برق پایتخت عرضه اسکناس ارزی در شعب منتخب تقویت می شود نظرات بینندگان در مورد این مطلب نظر شما در مورد این مطلب نام: ایمیل: نظر: سوال: = ۶ بعلاوه ۲