مدنی:

وابستگی به شرق همان قدر غلط است که وابستگی به غرب

ساسان گستر: رییس اندیشکده حکمرانی هوشمند بر لزوم تنوع بخشی به شرکای تجاری و پرهیز از وابستگی به بلوک های قدرت شرق و غرب برای حفظ امنیت اقتصادی تاکید کرد.

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با اشاره به اینکه ملاحظات ایران نسبت به روابط اقتصادی با غرب، نمی تواند دلیلی برای نگاه بی قید و شرط به شرق باشد، اظهار داشت: هر کشوری که بتواند کالای بهتر، فناوری مناسب تر و شرایط مطلوب تری ارایه کند، می تواند شریک اقتصادی ایران باشد؛ مشروط بر این که رفتار خصمانه ای مقابل کشور نداشته باشد و همکاری ها هم برمبنای منافع متقابل شکل گیرد.
به گزارش... سیدطه حسین مدنی در نشستی که بمناسبت روز ملی صنعت و معدن به میزبانی روابط عمومی اندیشکده حکمرانی هوشمند با حضور تعدادی از تجار و صنعتگران با موضوع توسعه صادرات برگزار شد، با تاکید بر اهمیت تنوع بخشی به شرکای تجاری، پیشگیری از تمرکز بیش از اندازه بر یک کشور یا یک مسیر خاص و توجه به ملاحظات پدافند غیرعامل در مراودات تجاری، اظهار داشت: تامین کالاهای راهبردی از مسیرهای متنوع و کاهش وابستگی به گلوگاه های محدود می تواند امنیت اقتصادی کشور را افزایش دهد.
مدنی در ادامه با تشریح نگاه جمهوری اسلامی ایران به موضوع استقلال و نسبت آن با قدرت های جهانی اظهار داشت: اساساً میان نگاه ابرقدرت ها و نگاه کشورهایی که بدنبال حفظ استقلال خود هستند، یک تضاد ماهوی وجود دارد. ابرقدرت ها در ابعاد مختلف همیشه تلاش می کنند منافع ملت و کشور خویش را حتی به قیمت از بین رفتن قسمتی از دارایی ها و ظرفیتهای سایر کشورها تامین کنند و این همان نگاه استعماری است که در طول تاریخ وجود داشته است.
وی اضافه کرد: هرچند امروز با افزایش آگاهی عمومی، گسترش فناوری هایی مانند هوش مصنوعی، گسترش رسانه های جمعی، فاصله گرفتن از فضای یک طرفه و برادکستی و ایجاد بسترهای ارتباطی تعاملی، شرایط نسبت به گذشته تغییر یافته است، اما این به مفهوم به انتها رسیدن استعمار نیست. در گذشته اطلاع رسانی به طور عمده یک سویه و در قالب رسانه های بزرگ و پرهزینه انجام می شد و به طور عمده در اختیار قدرت های بزرگ قرار داشت، اما حال رسانه ها بسمت خرد شدن حرکت کرده اند و افراد هم می توانند بوسیله شبکه های اجتماعی تولید محتوا کنند و دیده شوند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: نتیجه این تحولات آن است که کشورهای استعمارگر ناچار به تغییر شیوه های خود شده اند. البته این تغییر به مفهوم حذف استعمار و روابط سلطه نیست، بلکه شکل آن تغییر یافته است. امروز خیلی از ابزارهای اقتصادی، فرهنگی و حتی برندهای بزرگ بین المللی می توانند کارکردهایی مشابه ابزارهای سنتی استعمار داشته باشند. بدین سبب باید توجه داشت که استعمار از بین نرفته، بلکه تغییر شکل داده و ظاهر تلخ آن نسبت به گذشته تعدیل شده است.

بدون سلطه پذیری هم میتوان توسعه پیدا کرد

مدنی ضمن اشاره به شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» در سالیان نخست انقلاب اسلامی اظهار داشت: این شعار در حقیقت مبین تلاش جمهوری اسلامی برای رد هرگونه سلطه پذیری و حرکت بسمت استقلال حداکثری بود. اگر معنای واقعی این شعار را درک نماییم، متوجه می شویم که با یک شعار خیلی مترقی مواجه هستیم؛ شعاری که این پیام را به ملت ها منتقل می کرد که کشورها می توانند ضمن حرکت در راه توسعه، استقلال خویش را هم حفظ کنند.
وی اضافه کرد: با گذشت زمان و فاصله گرفتن از سالیان ابتدائی انقلاب، جریان هایی در کشور شکل گرفتند که به شکلی با مفهوم استقلال فاصله داشتند. گروهی معتقد بودند توسعه تنها از مسیر وابستگی کامل به غرب حاصل می شود و برخی دیگر دقیقا همین نگاه را در رابطه با شرق مطرح می کردند و پیشرفت را در وابستگی به بلوک شرق می دیدند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: هنگامی که از توسعه، پیشرفت و استقلال سخن می گوییم، اساساً مفهوم مستعمره شدن دیگر جایگاهی ندارد. توسعه بر پایه بهره وری، تدبیر، هوشمندی، رقابت پذیری و مدیریت صحیح شکل می گیرد، نه بر پایه وابستگی به قدرت های خارجی.

همانطور که وابستگی به غرب بد است، وابستگی به شرق هم غلط است

وی اضافه کرد: همان گونه که وابستگی به آمریکا یا کشورهای غربی را ناصحیح می دانیم، وابستگی به شرق هم به همان اندازه غلط است. اگر اعتقاد داریم مستعمره آمریکا بودن بد است، مستعمره چین بودن هم بد است. ممکنست ماهیت و رفتار این کشورها تفاوت هایی با یکدیگر داشته باشد، اما اصل وابستگی و سلطه پذیری امری مذموم است و تفاوتی نمی کند این وابستگی به کدام کشور باشد.
مدنی اظهار داشت: اگر کسی بگوید واگذاری امتیازات گسترده به یک کشور خارجی، فروش نفت ارزان، وابسته کردن مسیرهای حمل و نقل یا ایجاد وابستگی های راهبردی به یک قدرت خارجی نشانه توسعه گرایی است، چنین نگاهی اساساً قابل قبول نیست؛ برای اینکه مشکل اصلی در خود وابستگی نهفته است. اگر ما اعتقاد داریم واگذاری چنین امتیازاتی به غرب اشتباه است، این موضوع در رابطه با شرق هم صادق خواهد بود.
وی برای توضیح این مساله اضافه کرد: همان گونه که دزدی در هر شرایطی (چه از مظلوم و چه از ظالم، چه از غنی و چه از فقیر) عملی ناپسند است و تفاوتی نمی کند از چه کسی صورت گرفته باشد، وابستگی هم ماهیتی ناصحیح دارد و با تغییر طرف مقابل، ماهیت آن تغییر نمی کند.

کشورها باید ضمن حفظ استقلال، با هوشمندی از ظرفیتهای جهانی استفاده کنند

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تاکید کرد: البته مخالفت با وابستگی به مفهوم نادیده گرفتن تجربه های موفق جهانی یا کنار گذاشتن همکاریهای بین المللی نیست. کشورها باید با هوشمندی از ظرفیتهای جهانی بهره گیرند و با این وجود استقلال خویش را حفظ کنند.
وی ضمن اشاره به برخی تجربیات سرمایه گذاری خارجی در ایران اظهار داشت: کشور ما در عرصه سرمایه گذاری خارجی تجربه های موفق گسترده ای نداشته است. به عنوان نمونه میتوان به موضوع توسعه بندر چابهار اشاره نمود. هرچند اقداماتی در این منطقه انجام شده و برخی پیشرفت ها هم حاصل شده است، اما فاصله قابل توجهی میان ظرفیت واقعی این بندر و آن چه تابحال محقق شده وجود دارد.
مدنی اضافه کرد: این مساله نشان میدهد که باید در رابطه با عملکرد شرکای خارجی، میزان تعهد آنها و میزان موفقیت همکاری ها ارزیابی دقیق تری صورت گیرد. تجربه ها نشان داده است که صرف همکاری با یک کشور خارجی، بدون توجه به منافع ملی و ضمانت های اجرایی لازم، نمی تواند تضمین کننده پیشبرد و ترقی ملی باشد.
مدنی در ادامه ضمن اشاره به رفتار کشورهای منطقه و تجربه همکاریهای اقتصادی ایران با برخی همسایگان اظهار داشت: یکی از فاکتورهای مهم در روابط اقتصادی و تجاری، نوع رفتار کشور مقابل در بزنگاه های حساس است. تجربه های اخیر نشان داده که برخی کشورها در وضعیت دشوار در کنار ایران قرار گرفته اند و برخی دیگر رفتارهایی بطورکامل متفاوت از خود نشان داده اند.
وی اضافه کرد: در جریان تحولات و تنش های منطقه ای، کشورهایی مانند پاکستان تلاش کردند در راستای کاهش تنش ها و برگرداندن آرامش نقش آفرینی کنند. همین طور عمان در سالیان اخیر همچون کشورهایی بوده که در خیلی از موارد از همراهی با اقدامات خصمانه مقابل ایران خودداری کرده است. قطر هم در مقاطعی تلاش هایی برای کاهش تنش ها و خاتمه دادن به بحران ها انجام داده است.

اهمیت توجه به رفتارهای سیاسی کشورها در طراحی روابط اقتصادی

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: در مقابل، رفتار برخی کشورهای منطقه همچون بحرین، امارات و برخی دیگر از کشورهای حاشیه خلیج فارس در مواردی با منافع و امنیت ملی ایران همسو نبوده است. این مساله نشان میدهد که در طراحی روابط اقتصادی و تجاری باید علاوه بر فاکتورهای اقتصادی، رفتار سیاسی و امنیتی کشورها هم مورد توجه قرار گیرد.
وی خاطرنشان کرد: ایران طی سالهای گذشته امتیازات تجاری قابل توجهی در اختیار برخی کشورها قرار داده و حجم قابل توجهی از تجارت خارجی کشور از مسیر آنها انجام شده است. اما تجربه نشان داده که صرف برقراری روابط اقتصادی گسترده الزاماً به مفهوم ایجاد رفتار دوستانه و همراهی سیاسی نیست و این مساله باید در سیاستگذاری های اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
مدنی ضمن اشاره به سیاست تحریم های غرب مقابل ایران اظهار داشت: طبیعی است که وقتی کشوری دارایی های ایران را می بندد، مانع صادرات برخی کالاها، تجهیزات حیاتی و یا حتی دارو می شود یا فشار اقتصادی سازمان یافته مقابل مردم ایران اعمال می کند، این رفتارها باید خصمانه تلقی شود و جمهوری اسلامی ایران هم متناسب با آن تصمیم گیری و اقدام نماید.

بدرفتاری برخی کشورها، نمی تواند توجیه خوبی برای وابستگی اقتصادی به شرق باشد

وی اضافه کرد: اما پرسش مهم این است که آیا در مقابل چنین رفتارهایی باید بسمت وابستگی کامل به شرق حرکت کرد؟ آیا کشورهایی که امروز همکاریهای گسترده ای با چین و روسیه دارند، استقلال خویش را واگذار کرده اند؟ پاسخ این سؤال نیازمند بررسی دقیق تجربه کشورهاست.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار داشت: آن چه اهمیت دارد حفظ استقلال در روابط خارجی است. همکاری اقتصادی با شرق یا غرب زمانی باارزش است که منافع ملی و یا حتی ایدئولوژیک کشور تامین شود، نه این که کشور بسمت وابستگی و سلطه پذیری حرکت نماید.
وی ضمن اشاره به مفهوم استعمار نوین اظهار داشت: استعمار در گذشته به طور عمده با اشغال سرزمین ها و سلطه مستقیم شناخته می شد، اما امروز اشکال جدیدی پیدا کرده است. در تعدادی موارد ممکنست یک کشور از نظر اقتصادی توسعه پیدا کند، اما در مقابل قسمتی از هویت فرهنگی، استقلال تصمیم گیری یا ظرفیتهای راهبردی خویش را از دست بدهد.
مدنی اضافه کرد: کشورهای غربی معمولا در کنار همکاریهای اقتصادی، پیوست های فرهنگی هم دارند و تلاش می کنند بوسیله محصولات، رسانه ها و سبک زندگی، الگوهای فرهنگی خویش را هم منتقل کنند. به این علت همکاری با غرب نیازمند دقت و هوشمندی بالاست؛ اما این مسئله نباید به مفهوم نادیده گرفتن چالش های موجود در روابط با شرق باشد.

چون به غرب انتقاد داریم باید بدون قید و شرط بسمت شرق حرکت کنیم؟

وی اضافه کرد: متاسفانه در تعدادی مقاطع این تصور به وجود آمده که اگر انتقادی به غرب وجود دارد، پس باید بدون قید و شرط بسمت شرق حرکت کرد؛ در صورتیکه این نگاه هم ناصحیح است. همان گونه که وابستگی به غرب قابل پذیرش نمی باشد، وابستگی به شرق هم نمی تواند راهبرد مطلوبی برای جمهوری اسلامی ایران باشد.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ضمن اشاره به برخی مواضع کشورهای شرقی در رابطه با مسایل در رابطه با ایران اظهار داشت: در تعدادی موارد شاهد بوده ایم که برخی کشورهای شرقی مواضعی اتخاذ نموده اند که با منافع ملی ایران هماهنگی نداشته است. نمونه هایی از این دست در موضوعات مختلف همچون برخی بیانیه ها و مواضع در رابطه با جزایر سه گانه ایرانی آن هم در مجامعی با میزبانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، مشاهده شده است.
وی اضافه کرد: در چنین شرایطی باید این پرسش را بیان کرد که آیا واکنش جمهوری اسلامی ایران متناسب با سطح و اهمیت این مواضع بوده است یا خیر. اگر ما اعتقاد داریم تحقیر و رفتار خصمانه از جانب هر کشوری ناپسند است، این اصل نباید فقط در رابطه با کشورهای غربی اعمال شود، بلکه باید در قبال همه کشورها به شکل یکسان مورد توجه قرار گیرد.
مدنی خاطرنشان کرد: اگر تحقیر بد است، از جانب هر کشوری که صورت گیرد بد است. اگر تجاوز به حقوق ملت ها ناپسند است، تفاوتی نمی کند از جانب چه کشوری صورت گرفته باشد. معیار باید اصول ثابت و منافع ملی باشد، نه وابستگی های سیاسی و جناحی.
وی تصریح کرد: یکی از لطمه های مهم در سیاستگذاری خارجی آن است که گاهی رفتار یک کشور فقط به علت قرار گرفتن در یک بلوک سیاسی خاص مورد چشم پوشی قرار می گیرد، در صورتیکه معیار ارزیابی باید عملکرد واقعی کشورها در قبال منافع جمهوری اسلامی ایران باشد.

همکاری های چین را نباید نادیده گرفت اما از تجربه های منفی هم نمی توان غافل شد

مدنی در ادامه ضمن اشاره به تجربه همکاریهای اقتصادی ایران با چین اظهار داشت: در ارزیابی روابط خارجی باید هم فرصت ها و هم چالش ها را به شکل همزمان دید. واقعیت این است که در تعدادی حوزه ها چین همکاری هایی با ایران داشته که خیلی از کشورهای غربی حاضر به انجام آن نبوده اند. به عنوان مثال در وضعیت تحریم، برخی شرکت های چینی امکان دسترسی ایران به محصولات و فناوری هایی را فراهم کردند که شرکت های غربی از ارایه آن خودداری می کردند.
وی اضافه کرد: در عرصه خودرو هم نمونه هایی وجود دارد که شرکت های غربی به علت تحریم حاضر به همکاری با ایران نبودند، اما برخی شرکت های چینی یا مجموعه هایی که سهام برندهای اروپائی را در اختیار داشتند، امکان دسترسی ایران به قسمتی از این محصولات را فراهم کردند. این مساله واقعیتی است که نباید نادیده گرفته شود.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: با این وجود نباید از چالش ها و تجربیات منفی هم غافل شد. همان گونه که ممکنست رفتارهای خصمانه ای از جانب برخی کشورهای غربی مشاهده شود، در روابط با چین هم مواردی وجود داشته که نیازمند نقد و بازبینی جدی است.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مشکلاتی که کشور در سالهای گذشته با آن مواجه بوده، واردات کالاها و تجهیزاتی بوده که کیفیت لازم را نداشته اند. در تعدادی موارد تجهیزات ایمنی خودرو یا قطعاتی وارد کشور شده اند که نه تنها نتوانسته اند امنیت لازم را تامین کنند، بلکه در تعدادی حوادث به تشدید خسارت های جانی هم منتج شده اند.
مدنی اضافه کرد: وقتی یک قطعه ایمنی مانند ایربگ یا سیستم ترمز نتواند عملکرد استاندارد داشته باشد و این مسئله منجربه مرگ یا لطمه شهروندان شود، باید مسئولیت آن به صورت دقیق مشخص شود. اگر ضعف ناشی از تولیدکننده خارجی است، باید مورد مطالبه قرار گیرد و اگر ناشی از ضعف نظارت داخلی است، دستگاه های مسئول باید پاسخگو باشند.
وی اضافه کرد: در تعدادی موارد هم شاهد بوده ایم که کمپانی های خارجی بعد از ورود به بازار ایران و کسب منافع اقتصادی، بمحض دستیافتن به بازارهای جذاب تر، بازار ایران را رها کرده اند. نمونه هایی از این وضعیت در عرصه خودرو وجود دارد که مصرف کنندگان ایرانی را با مشکلات جدی در حوزه تامین قطعات و خدمات بعد از فروش مواجه کرده است.

سیاست گذاری های اقتصادی نباید مبنی بر اعتماد مطلق به کشورها باشد

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار داشت: این مساله نشان میدهد که اعتماد مطلق به هیچ کشوری، چه در شرق و چه در غرب، نمی تواند مبنای سیاستگذاری اقتصادی باشد. روابط اقتصادی باید بر پایه قراردادهای دقیق، ضمانت های اجرایی قوی و حفظ منافع ملی شکل گیرد.
وی در رابطه با توافقات طولانی مدت همچون همکاریهای راهبردی ایران و چین اظهار داشت: اصل همکاریهای طولانی مدت و راهبردی می تواند مفید باشد، اما شرط موفقیت آن حفظ منافع ملی و پیشگیری از ایجاد هرگونه وابستگی است. اگر همکاری اقتصادی منجربه تشدید فقر، کاهش قدرت تصمیم گیری یا محدود شدن استقلال کشور شود، باید نسبت به آن تجدیدنظر کرد.

وابستگی بیش از اندازه به یک بلوک اقتصادی لطمه زاست

مدنی اضافه کرد: تجربه برخی کشورها نشان میدهد که وابستگی بیش از اندازه به یک بلوک سیاسی یا اقتصادی می تواند لطمه زا باشد. برخی کشورها در مقاطعی وابستگی های گسترده ای به شرکای خارجی داشتند، اما این وابستگی ها نتوانست مشکلات اقتصادی آنها را حل کند. به این علت باید از هرگونه وابستگی، چه به شرق و چه به غرب، پرهیز کرد.
وی تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران باید مانند یک تاجر هوشمند عمل کند. هر کشوری که بتواند کالای بهتر، فناوری مناسب تر و شرایط مطلوب تری ارایه کند، می تواند شریک اقتصادی ایران باشد؛ مشروط بر این که رفتار خصمانه ای مقابل کشور نداشته باشد و همکاری ها هم برمبنای منافع متقابل شکل گیرد.

ضرورت تنوع بخشی به شرکای تجاری و تعامل هوشمندانه مبتنی بر منافع ملی

رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: در وضعیت فعلی، تنوع بخشی به شرکای تجاری، پیشگیری از تمرکز بیش از اندازه بر یک کشور یا یک مسیر خاص و توجه به ملاحظات پدافند غیرعامل از اهمیت بالایی برخوردارست. تامین کالاهای راهبردی از مسیرهای متنوع و کاهش وابستگی به گلوگاه های محدود می تواند امنیت اقتصادی کشور را افزایش دهد.
وی اضافه کرد: راهبرد مطلوب برای ایران نه وابستگی به غرب است و نه وابستگی به شرق؛ بلکه تعامل هوشمندانه، متوازن و مبتنی بر منافع ملی با همه کشورهایی است که حاضرند در چهارچوب احترام متقابل با جمهوری اسلامی ایران همکاری کنند.
مدنی اظهار داشت: تجربه تاریخی نشان داده که هرگونه وابستگی، فارغ از این که به کدام قدرت جهانی باشد، در نهایت به تضعیف استقلال کشور منجر خواهد شد. بدین جهت باید ضمن سودجستن از ظرفیتهای جهانی، اصل استقلال، عزت ملی و حفظ منافع مردم را در مرکز تمامی تصمیمات اقتصادی و سیاسی قرار داد.
وی تصریح کرد: توسعه واقعی زمانی محقق می شود که کشور بتواند با تأکید بر توان داخلی، استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای خارجی و حفظ استقلال تصمیم گیری، مسیر پیشرفت خویش را دنبال کند. در چنین شرایطی نه شرق و نه غرب، بلکه منافع ملی معیار اصلی سیاستگذاری خواهد بود.

1405/04/08

10:46:43

5.0 از 5 امتیاز

تگهای خبر: آمریكا , ابزار , ارز , ایمنی

این مطلب ساسان گستر مفید بود؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان در مورد این مطلب

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۲ بعلاوه ۳